DÖKÜm valf, sanayi ve Tİcaret a.Ş




НазваниеDÖKÜm valf, sanayi ve Tİcaret a.Ş
страница5/18
Дата конвертации14.02.2013
Размер1.66 Mb.
ТипДокументы
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18
TAM ZAMANINDA (JIT) ÜRETİM SİSTEMİNİN
TÜRK OTOMOTİV ENDÜSTRİSİNDE
UYGULANABİLİRLİĞİNİN BURSA BÖLGESİ
İÇİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Türkiye'nin en önemli sektörleri arasında yer
alan otomotiv sektörünün gücünün attırılması ve ül-
ke ekonomimize katkısının yükseltmesi için kaliteyi
ve verimliliği yükseltici, maliyetleri azaltıcı çalışmalar
hızlandırılmalıdır. Birçok endüstrilerde özellikle oto-
motiv endüstrilerinde harikalar yaratan JIT Üretim
Sistemi ülkemiz için de başlıca çarelerden biri ola-
bilir mi? Türk otomotiv endüstrisi JIT Üretim Siste-
mine geçiş için hazır mı? Ana ve yan sanayicileri-
mizin durumu nedir? JIT uygulaması için neler ya-
pılmalıdır? Bu gibi sorunların cevaplarını öğrenmek
ve JIT Üretim Sisjteminin Türk otomotiv endüstrisin-
de uygulanabilirliğini araştırmak için bir çalışma
başlatılmıştır.

Çalışmada anket yöntemi kullanılmıştır. Adresleri
temin edilebilen ana sanayicilerle üretim kapasite-
leri bakımından diğerlerinden daha etkili olan yan
sanayicilere JIT Üretim Sistemiyle ilgili soruların yer
aldığı anket formları gönderilmiştir.

Türkiye genelinde yapılması düşünülen çalışma
yeterli veri sağlanamadığından amacına ulaşama-
mıştır Bu nedenle, JIT Üretim Sisteminin Türk oto-
motiv endüstrisinde uygulanabilirliliği sadece Bursa
Bölgesi için değerlendirilmiştir Otomotiv endüstrisi-
nin en geliştiği bölgelerimizden biri olan Bursa Böl-
gesi için yapılan değerlendirme genel bir fikir verme
açısından yararlı olabilir

Toplanan veriler ana sanayii ve yan sanayii ka-
teorilerinde değerlendirilmiştir.


Mühendis ve Makina Cilt: 33 Sayı : 387 Nisan 1992

15

ııııııııııııııııııınıı ıııııııııııııııııııııın ıııımıı hık ııııııııııııııııııııııııııııınıııııııııııııııııııııınııııııınııııuıııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııiü


Türk Otomotiv Endüstrisinde Ana Sananiyi-
nin JIT Üretim Sistemi İçin Değerlendirilmesi

Değerlendirmeye alınana sanayii işletmelerinde
JIT'ın uygulama ilkelerinden grup teknolojisi, toplam
kalite kontrol (TQC), kalite kontrol çemberleri ve

Itoplam koruyucu bakımın (TPM) kullanıldığı bildiril-
miştir. Kanban sistemi ile ilgilenildiği ve kısmen kul-

; (anıldığı, JIT üretim sisteminin kullanılmasının düşü-
nüldüğü ve bazı alanlarda kullanıldığı cevapları alın-
mıştır Vasıflı üretim elemanlarının eğitim düzeyleri
Çoğunlukla lisedir. Birden fazla işlem yapabilme bil-
gisine sahip üretim elemalarınm oranı % 60-70 do-
laylarındadır

1 Kaliteye ilişkin sorularda: tedarikçilerin kalite
kontroluna güvenilmediği için girdide kalite kontrol
yapıldığı bildirilmiştir. İşlemler arasında geri çevir-
meferin, işlemler sırasındaki ıskartaların ve alıcıya
teslim edilmiş ürünlerde geri çevirmelerin yüzdesi
sıfır ve sıfıra yakın seviyelerdedir.

Tedarikçilerle yapılan teslim programlarının sü-
releri günlük, haftalık , aylık olarak değişmektedir ve
tedarikçilerin teslim programına uyumları genelde
iyidir. Tedarikçilerle ilişkilerde karşılıklı güven orta-
mının derecesi iyi olarak bildirilmiştir. Tedarikçilerin
coğrafik dağılımı aynı şehir, şehir dışında fakat aynı
coğrafik bölgede, başka cofrafik bölgede ve yurt dı-
şında olmak üzere değişiklik göstermektedir. Ancak,
büyük çoğunluğu aynı şehir ve aynı coğrafik bölge
içindedir.

İletişim ve yardımlaşmaya ilişkin sorularda üst
düzey yöneticilerle işgörenler arasındaki ve bölüm-,
ler, işgörenler arası iletişimle, bölümler işgörenler
arası yardımlaşmanın iyi derecede olduğu verilmiş-
tir.

JIT üretim sistemine geçişte karşılaşılacağı
beklenen sorunların önem sırasında: Tedarikçilerle
ilgili sorunlar ilk sıraları almaktadır. İlk sorunlar ola-
rak., tedarikçilerin küçük miktarlarda, çok sıklıkta
teslim yapamama sorunu, tedarikçilerin kalite soru-
nu, bazı tedarikçilerin uzaklık sorunu, işgörenlerin
eğitim sorunu gösterilmiştir. Kısa dönemde maliyeti
karşılayabilme ve finansman sorunu, alıcıların
uzaklık sorunu, teknolojik "donanım sorunu önemli
görülmeyen sorunlardır.

Bu verilere göre, ana sanayii için yapılacak bir
değerlendirmede, ana sanayiinin kendi işletmesi
içinde JtT uygulamasına geçmesinin fazla zor ol-
mayacağı söylenebilir. Asıl zorluk yan sanayii ile
entegrasyonun sağlanabilmesidir.


Çok sayıda parçadan oluşan otomobil üretimin-
de, ana sanayii kendi üretim programına alamadığı
bir çok parçayı yan sanayiden temin etmek zorun-
dadır. Ana sanayinin JIT uygulaması herhangi bir
yan sanayiciden tedarik edilen bir parçanın eksikli-
ğinde başarısızlığa uğrayabilir. Bu nedenle otomotiv
ana sanayimizin JIT uygulamasına geçerken sana-
yicilerin de sisteme uyum sağlamaları gerekir.


Türk Otomotiv Endüstrisinde Yan Sanayinin
JIT Üretim Sistemi İçin Değerlendirilmesi


Bursa Bölgesindeki otomotiv sanayinin JIT üre-
tim sistemi için genel bir değerlendirmesi aşağıdaki
gibidir. Değerlendirme sırasında elde edilen onda-
lıklı sayılar için gereken tamsayıların tamamlama iş-
lemi yapılmıştır.

1. Teknolojiye İlişkin

Otomotiv yan sanayicilerinin % 56'sı tekrarlı üre-
timde, % 11'i atölye tipi üretimde, % 33'ü her iki
üretim tipinde çalışmaktadır. Buna göre, tekrarlı
üretim tipinde çalışan % 56'lık kesimin JIT uygula-
ması daha kolay olacaktır. Bu işletmelerde hazırlık
sürelerinin azaltılması ve tekrarlı işlemlerin sürekli
üretim işlemlerine dönüştürülmesi, yapılacak başlı-
ca çalışma olmalıdır

Atölye tipi üretim ile atölye ve tekrarlı üretim tip-
lerini birlikte kullanan işletmelerde JIT uygulaması
diğerlerine göre zordur. Bu işletmelerde JIT'a geçe-
bilmek için ilk adım tekrarlı atölyeye benzemek ol-
malıdır U-şeklinde hücreler oluşturulmalı ve iş
akışları basitleştirilmelidir. Karmaşıklığın çok, dönü-
şümün zor olduğu işletmelerde JIT ve MRP ll'in bir-
likte kullanacağı çalışmalar yapılabilir.


Tuhlo -1. Otomotiv Yan Sanayiinde Üretim Tipleri

JIT üretim sisteminin önemli elemanlarıyla ilgili so-
rularda çok tatmin edici cevaplar alınamamıştır. An-
kete katılanların % 67'si grup teknolojisini, toplam
kalite kontrolü ve toplam koruyucu bakımı kullandı-
ğını, % 22'si ilgilendiğini belirtirken % 11'i cevap
vermemiştir. Kalite kontrol çemberlerinin % 22'si ta-

u

m


16

Mühendis ve Makina Cilt: 33 Sayı : 387 Nisan 1992

Tahto 2- Otomoııv "fon Saııa\iimle flfi:: f/retim Sistemi Elemanları



Üretim

Kullanılıyor

İlgileniliyor

İlgilenil

Bilinmiyor

Cevapsız

Sistemi







miyor







Elemanları

(%)

(%)

(%)

(%)

(%)

Gurup

67

22

-

-

11

Teknolojisi
















Toplam

67

22

-

-

11

Kalite
















Kontrol
















Toplam

67

22

-

-

11

Koruyucu
















Bakım
















Kalite

22.

45

22

_

11

Kontrol
















Çemberleri
















Kan ban

-

23

11

33

33

rafından kullanıldığı % 45'i tarafından ilgilenildiği, %
22'si tarafından ilgilenilmediği bildirilmiş, %11 'i de bu
soruyu cevapsız bırakmıştır Kanban için verilen ce-
vaplar ise, Kanbanla sadece %23'ünün ilgilendiğini.
%11'nm ilgilenmediğini ve % 33'nün bilmediğini
göstermektedir Katılanların % 33'ünden cevap alı-
namamıştır

Bu yapıya göre otomotiv yan sanayinin öncelikle
JIT üretim sistemi hakkında ayrıntılı olarak bilgilen-
dirilmesi ve personeline eğitim desteği sağlanması
gerekir


JIT üretim sistemiyle ilgili olarak, yan sanayicile-
rin % 44'ünün bu sistemi kullanmayı düşündüğü
sonucu alınmıştır

2 Üretim Elemanlarına ilişkin

Otomotiv yarı sanayii, çoğunlukla küçük ve orta
boy işletmelerden oluşmaktadır Üretim elemanları-
nın sayılarına bakıldığında, sadece % 11'inin
300'den fazla, geriye kalan % 89'unun 300'den az
üretim elemanı olduğu görülmektedir Yan sanayii
işletmelerinde odaklaşmış tabrika kavramını oluş-
turmak, bu açıdan daha kolaydır


Yan sanayiide, üretim elemanlarının eğitim dü-
zeyleri ana sanayiye göre daha düşüktür. Vasıfsız

üretim elemanlarının büyük çoğunluğu ilkokul düze-
yindedir. Vasıflı üretim elemanları ilkokul, ortaokul,
lise düzeylerine dağılım göstermektedir. Ancak lise
düzeyindekilerin oranı diğerlerinden çok yüksek de-
ğildir. Bu durum, otomotiv yan sanayiinde eğitim
sorunu olduğunu ortaya koymaktadır.

Birden fazla işlem yapabilme bilgisine sahip, çok
fonksiyonlu üretim elemanlarının oranı, birkaç işlet-
me dışında çok düşüktür.

Tablo- 3'den görüleceği gibi. çok fonksiyonlu
elemanlarının oranının % 10 ve daha az olduğu
aralığa sahip işletmelerin % 22'yi bulunması düşün-
dürücüdür




Çok fonksiyonlu

İşletme Sayısı

elemanların

{%)

oranı(%)




50 ve fazia

- 33

50-10 arası

45

10 ve az

22


Mühendis ve Makina Cilt: 33 Sayı : 387 Nisan 1992

17

3. Kaliteye İlişkin

Tedarikçilerden gelen hammadde ve/veya yarı
mamul maddelerin kalite kontrolü, ankete katılan
yan sanayicilerin % 100'ü tarafından, tedarikçilerin
kalite kontroluna güvenilmediği için yapılmaktadır.
Tedarikçilerin kalite kontroluna güvenenlerin sayısı
"sıfır" dır. Bu sonuç, JIT'a göre aykırıdır. JIT üretim
sisteminde kaynakta kalite beklenir. Tedarikçiden
gelen malzemeler alıcının fabrikasının girişinde hiç
bir kontrolden geçmeden, direkt olarak üretimde
kullanılacağı yere verilebilmelidir. Bu ise, TQC kav-
ramının ana sanayiiden tedarikçilerine, tedarikçilerin
tedarikçilerine uzanmasını gerektirir.

Girdide, üretim sırasında ve bitmiş üründe kalite
kontrol, ankete katılanların %78'i tarafından numune
alma yöntemine göre yapılmaktadır, %11'i tarafın-
dan üretim sırasında ve bitmiş üründe %100, girdide
numune alma yöntemine göre ve %100 kalite kont-
rol yapılmaktadır, %11'i bu soruyu cevapsız bırak-
mıştır.

Bu sonuçlara göre otomotiv yan sanayiinde ya-
pılan kalite kontrolün JIT uygulaması için yetersiz
olduğu görülmektedir. Çünkü JIT uygulaması her
aşamada her parça için %100 kalite gerektirir.

Tabla- 4. Otomotiv Y<ııı Sıiııııviıuie Kalite Kontrol

%1'den az olarak sadece % 22'lik bir kesim bildir-
miştir. %45 için işlemler arasındaki geri çevirmeler
% 1 ve % 5 arasında, % 33 için ise % 5'den fazla-
dır.

işlemler sırasında ıskarta yüzdesi, %33'lük bir
kesim % 1'den az, % 67'lik kesim için % 1 ve daha
fazladır.

Alıcıya teslim edilmiş ürünlerin geri çevrilme
yüzdesini % 1'den az bildirenler % 67'yi, % 1 ve
daha fazla bildirenler % 33'ü oluşturmaktadır.

Otomotiv yan sanayiinde geri çevirmelerin ve ıs-
kartaların yüzdeleri JIT üretim sistemi için çok yük-
sektir. İdeal miktar büyüklüğünün bir olduğu ve em-
niyet stoğunun bulundurulmadığı bir JIT uygulama-
sında başarılı olmak için "ilk seferinde doğru yap" il-
kesinin bütün işgörenlerde yerleşmesi ve "sıfır hata"
idealine ulaşmak için gerekli çalışmaların yapılması
şarttır.

4. Tedarikçiye İlişkin

Otomotiv yan sanayicilerinin tedarikçileri ile yap-
tıkları teslim programları için, % 22'si haftalık, % 33'ü
aylık, % 11'i yıllık, % 34'ü değişen teslim programı
süreleri bildirmiştir. JIT uygulaması için günlük tes
















% 100

Numune Alma

%100 ve

Cevapsız







Kontrol

Yöntemine

Numune Alma













w

Göre

Yöntemi

(%)







Girdide

_

78

11

11







Üretim Sırasında

11

78

-

11







Bitmiş Üründe

11

78

-

11




.

tim programları geliştirilmeye çalışılmıştır.

Tedarikçilerin teslim programına uyumu için %
67'si "iyi", % 11'i "orta", % 22'si "kötü" cevaplarını
vermişlerdir. JIT uygulaması için çok uzun olan tes-
lim porgramlarmda bile uyumun kötü olması umut
verici değildir.

Yan sanayicilerin %33'ünün tedarikçi sayısı
50'den az, % 23'ünün 50 ile'100 arasında ve %
44'ünün 100'den fazladır JIT'ın başarıyla uygulan-
ması için, verilen tedarikçi sayıları yan sanayicilere

Cevap verenlerin yaklaşık % 45'i üretim sırasın-
daki kalite kontrolün kalite kontrol bölümü tarafından
% 45'i kalite kontrol bölümü ve hor birimin kendi ta-
rafından yapıldığını bildirmişlerdir. Geriye kalan sa-
dece % 10'luk bir kesimde, her birim kendi kalite
kontrolünü yapmaktadır. Buradan, otomotiv yan sa-
nayiinde geleneksel kalite kontrol sisteminin yaygın
olduğunu, her birim ve her işgörenin JIT üretim sis-
temi için gerekli olan düzeyde kalite kontrol bilgisi ve
yetkisinin bulunmadığını anlıyoruz

İşlemler arasında geri çevirmelerin yüzdesini

18

Mühendis ve Makina Cilt: 33 Sayı : 387 Nisan 1992

If

f

göre çok yüksektir Tedarikçi sayılarının fazlalığı,
katlamalı olarak ana sanayiye yansır ve JIT uygula-
masını olumsuz yönde etkiler. Bu nedenle tedarikçi
sayılan mümkün olduğunca azaltılmalıdır.


Yan sanayicilerin tedarikçilerle yaptıkları sözle
melerın sürelerini, cevap «/erenlerin % 22'sı yıllık, %
11'» üç aylık, % 22'si aylık olarak vermiştir % 22"si
sözleşme yapmadıklarını, geriye kalanlar ise değişik
sürelerde sözleşme yaptıklarını bildirmişlerdir. JİT
uygulamasında, tedarikçi ve alıcı arasındaki bağlılığı
güçlendirmesi açısından uzun dönemli sözleşmeler
önerilir

Yan sanayicilerin tedarikçiler» ile ilişkilerde karşı-
lıklı güven ortamarıın. cevap verenlerin % 56'sı ta-
rafından iyi, %44'ü tarafından orta derecede olduğu
bildirilmiştir

Yan sanayicilerin tedarikçileri ve alıcıları ile ara
larındaki uzaklık aynı şehirden yurt dışına kadar ge-

6. JIT Üretim Sistemine Geçişte Karşılaşılacak
Sorunların Önemine İlişkin

Otomotiv yan sanayii işletmelerinin verdikleri ce-
vapların toplanıp genelleştirilmesiyle JIT üretim sis-
temine geçişte karşılaşılacak sorunların önem sırası
aşağıdaki gibi elde edilmiştir.

1 Teknolojik donanım sorunu

  1. Tedarikçilerin kalite sorunu

  2. işgörenlerin eğitim sorunu

4 Kısa dönemde maliyeti karşılayabilme ve fi-
nansman sorunu

5. Tedarikçilerin küçük miktarlarda, çok sıklıkta
teslim yapamama sorunu

  1. Tedarikçilerin uzaklık sorunu

  2. Alıcıların uzaklık sorunu











İletişim ve Yardımlaşma

İyi

(%)

Orta

(%)

Kötü

(%)

Cevapsız

(%)

Üst Düzey Yöneticilerle
İşgörenler Arası İletişim

78

22

-

-

Bölümler, İşgörenler Arası
İletişim

67

22

-

11

Bölümler, İşgörenler Arası
Yardımlaşma


67

22

-

11




niş bir aralıkta yer almaktadır. Ancak alıcıların çoğu
aynı şehir ve aynı coğrafik bölgede bulunmaktadır
Su durum JIT uygulaması için avantaj kabul ediie-
öılır

5 İletişim Ve Yardımlaşmaya ilişkin

Ankete katılan yan sanayicilerde iletişim ve yar-
dımlaşmaya ilişkin durumun özeti Tablo- 5'de gös-
terilmiştir

Tablodan görüldüğü gibi iletişim ve yardımlaşma
derecelen JIT uygulaması sçın yeterli değildir İleti-
şim ve yardımlaşmayı geliştirici çalışmalar yapılma-
'ıdır

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18


Разместите кнопку на своём сайте:
lib.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©lib.convdocs.org 2012
обратиться к администрации
lib.convdocs.org
Главная страница